TerapiDem

Ana Sayfa

Önce hissederiz

Bedenimiz çoğu zaman bizden önce fark eder. Hatta yorumlar ve tepki bile verir.

Ama çoğu insan şöyle düşünür: “Önce düşünüyorum, sonra hissediyorum.”
Oysa çoğu zaman tam tersi olur.

Önce hissederiz.

Sonra zihnimiz bunun hikâyesini yazar. Bazen de yazamaz…
ve içimizde bir huzursuzluk başlar.

İşte bu yüzden terapi sırasında
ya da bazen de iyi bir sohbetin içinde,
bir duygunun sadece adını koymak bile insanı rahatlatabilir.

Hayatında tek bir şey değişmese bile.

Çünkü çoğu zaman savaşın büyük kısmı hayatla değil, kendi içimizdeki sürtüşmeyle yaşanır.

Devamını oku: Ana Sayfa

Instagram
LinkedIn
Now

Küçük not:
Bu yazıda “biz” kelimesi çoğu zaman bilinçli tarafımızı ifade eder.
Oysa insan bundan çok daha fazlasıdır.
 
⸻
 
1 — Beden bizden önce fark eder
 
 
İnsanların çoğu şöyle düşünür:
“Ben düşünüyorum ve bu düşünceler sonucu bir şeyler hissediyorum.”
 
Ama gerçek çoğu zaman şöyle işler:
Önce hissederiz, sonra hikâyesini yazarız.
 
İçsel algıda olduğu gibi,
beynin vücutta olup bitenleri sürekli takip eden bir sistem vardır. Kas gerginliği, iç organlardan gelen sinyaller, oksijen düşüşü, bağışıklık sisteminin hareketlenmesi…
 
Beden bütün bunları sürekli izler.
Çoğu zaman da bize rapor bile vermeden küçük hareketlerle durumu düzenler. Kaşınırız, esneriz, pozisyon değiştiririz, geriniriz. Veya ihtiyaç halinde canımız spesifik bir şey çeker. Kimi zaman bir sorun daha ortaya çıkmadan çözülür bu sistemle.
 
Stresliyken kendimize küçük dokunuşlarla sinir sistemi yine dengelenmeye çalışır. Bilinçsizce ama tam da ihtiyacımız olan şekilde.
 
Bu sistem yalnızca bedenimizin içini değil, dış dünyayı da takip eder. Mesela Evin yanından geçen tren sesi bizi uyandırmaz.
Ama biri bize yaklaşınca bir anda gözlerimizi açabiliriz. Ya da kalabalık bir ortamda içimizi açıklayamadığımız bir şekilde çeken biriyle tanışırız. Sonra yıllar içinde fark ederiz ki aile yapılarımız şaşırtıcı derecede yakındır.
 
Hemen hepimiz, görüş alanımızın dışında biri bize baktığında dönüp o bakışı yakaladığımız anları yaşamışızdır.
 
Muazzam bir mekanizma.
 
Bu süper güç değil de ne?
 
⸻
 
2 — Zihin çoğu zaman sadece hikâye yazar
 
Analitik mantık yani korteks, insanın en güçlü özelliklerinden biridir.
 
Ama modern dünyada insanı insan yapan tek şey sanki sadece buymuş gibi anlatılır.
 
Tamam İçgüdülerimiz bir matematik problemi çözmeyebilir.
Ama onların sesini duymayı öğrenirsek,  birçok duygusal problemi çok daha erken fark edebiliriz.  
 
Sahip olduğumuz çok sofistike bir sistem var ortada. Çok hızlıdır. Çok sayıda uyaran arasından küçük ama önemli verileri seçer.
Onları birleştirir ve bir anlam üretir.
 
Duyarsak değerli bir veri olur.
 
Duymazsak içimizde bir “iç kaşıntısı” gibi kalır.
Bastırınca büyür.
Terk edilince çürür.
 
Hepimizin yaşadığı bir şey vardır.
 
Bir insanla ilk tanıştığımızda içimizde bir his oluşur.
Sonra o hisi mantıklı sebeplerle açıklamaya çalışırız. Ama daha “tanımadığımız” bir insan için mantıklı sebeplerimiz yoktur.
Bazen yıllar sonra dönüp baktığımızda şunu fark ederiz: İlk hissettiğimiz şey çoğu zaman doğrudur.
 
Ama o gün, o hisi açıklayacak yeterli kelimemiz henüz yoktur.
 
Bu yüzden bir insanla yaşadıklarımızı unutsak bile
o insanla ne hissettiğimizi hep hatırlarız.
 
⸻
 
3 — Duygular neden bağırır
 
(sesini duyuramayan herkes bağırır)
 
10 yıldan fazla süredir terapi odasına gelen insanların hikâyeleri birbirinden çok farklıydı.
Ama acının en ortak kaynağı çoğu zaman aynıydı:
 
duyulmamış duygular.
 
Çok basit görünen ama çok önemli bir olgu var. Bir duygunun sadece adını koymak bile insanı rahatlatabilir. Hayatında hiçbir şey değişmese bile.
 
Çünkü anlaşılmak iyi gelir.
 
Ve bir duygu gerçekten anlaşılırsa
artık bağırmasına gerek kalmaz, çünkü artık neye ihtiyaç olduğu netleşmiştir. Böylece ne yapabileceğine dair yollar belirmeye başlar. Umut başlar.
 
Ama duyulmadıkça, duygular seslerini yükseltir.
 
Sonra biraz daha yükseltir.
 
Ve bazen bu gürültü
stres, kronik kaygı, yorgunluk ve birçok fiziksel rahatsızlık olarak bedende bağırmaya devam eder.
 
⸻
 
4 — İçgüdülerle ne zaman küstük?
 
 
İçgüdüler ve duygular çoğu zaman ilkel ya da geri kalmış bir şey gibi gösterilir.
 
Ama ilginçtir: İçgüdüler en çok reklam ve güvenlik sektöründe ciddiye alınır.
 
Mesela yalan makinesi. İnsan yüksek zekasıyla bir şey söyler. Ama beden başka bir şey anlatır. Makine kalp atışı, terleme ve solunum gibi sinyalleri ölçer. Ve çoğu zaman gerçeğe daha yakın bir tablo sunar.
 
Reklamlar da aynı prensiple çalışır. Bir dondurma reklamında üretim sürecini ve besin değerlerini anlatan uzun bir mantık konuşması görmeyiz.
 
Çünkü reklamcılar bilir: İçgüdüsel beynimiz ikna olursa satın alma ihtimalimiz çok daha yüksektir.
 
Ama konu insanın kendi duygularına geldiğinde, birden farklı bir tavır ortaya çıkar. Sanki duygular bastırılması gereken şeylermiş gibi, karanlık art niyetli.
 
Patolojik durumlar hariç
içgüdülerin kötü bir şey istediğine beni ikna eden güçlü bir bulguyla henüz karşılaşmadım. İnsan bozuk çalışan bir mideyle doğabilir.
Karaciğerini kötü kullanıp hasta edebilir. Beyin de bir organdır. O da bazen düzgün çalışmayabilir.
 
Ama bunun dışında
sağlıklı çalışan bir organizmanın içgüdülerinin karanlık ya da tehlikeli olduğunu düşünmek bana pek ikna edici gelmiyor. Onu bununla itham ettikçe duygusal sorunlar artıyor. Asıl yangınlar çoğu zaman
hayatla değil, duygularımızla düşüncelerimiz arasındaki sürtüşmeden alevleniyor.
 
Ve çoğu zaman psikolojik problem sandığımız şey
kendimizi kötü hissetmemiz değil, kendimizi hiç hissetmememizden kaynaklanabiliyor.
 
Belki de sorun içgüdülerimizin kötü olması değildir. Belki de sorun onları duymayı çok erken bırakmış olmamızdır.